Με αφορμή την έκδοση της υπ’ αριθ. 250901/1-10-2026 εγκυκλίου της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής με θέμα «Ορολογική επιτήρηση για την ανίχνευση αντισωμάτων έναντι του ιού της Ευλογιάς των προβάτων και των αιγών (SGP) στη χώρα», το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, για άλλη μια φορά, εκφράζει την ανησυχία των επιστημόνων μελών του και μεταφέρει την αγωνία των κτηνοτρόφων και ιδιαίτερα των αιγοπροβατοτρόφων, καθώς και όλων των εργαζομένων και επιχειρηματιών στην παραγωγή της φέτας και των υπόλοιπων τυριών ΠΟΠ της χώρας μας.
Με βάση τα στοιχεία που παρουσίασε η Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στη Μόνιμη Επιτροπή για την Υγεία των Ζώων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στη συνεδρίαση της 17ης και 18ης Σεπτεμβρίου 2026, από τον Αύγουστο του 2024 μέχρι την 9η Σεπτεμβρίου 2026 έχουν εμφανιστεί 2.271 εστίες ευλογιάς και έχουν θανατωθεί 495.918 αιγοπρόβατα, χωρίς να έχει αντιμετωπιστεί το νόσημα στις εννέα (9) Περιφέρειες της ηπειρωτικής χώρας και χωρίς να υπάρχει θετικό σημάδι στον ορίζοντα για το πότε θα γίνει η ανασύσταση των κοπαδιών των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων που έχουν πληγεί και από ποιους προμηθευτές και με ποιες τιμές οι εκμεταλλεύσεις αυτές θα προμηθευτούν ζώα που ανήκουν σε φυλές προσαρμοσμένες στην ελληνική ύπαιθρο και θα είναι απαλλαγμένα από νοσήματα, όπως προβλέπει η νομοθεσία για την υγεία των ζώων.
Στην ίδια συνεδρίαση της Μόνιμης Επιτροπής για την Υγεία των Ζώων παρουσιάστηκε ότι σε ολόκληρη την ηπειρωτική χώρα υπάρχουν ζώνες προστασίας σε ισχύ, γεγονός που σημαίνει ότι υπήρξαν πρόσφατα κρούσματα και το νόσημα μετά από 2,5 σχεδόν χρόνια δεν έχει αντιμετωπιστεί «παρά την εφαρμογή όλων των προβλεπόμενων από τον Κανονισμό (Ε.Ε.) 2020/687 μέτρων ελέγχου, νέες εστίες εντοπίζονται σε γεωγραφικά απομακρυσμένες περιοχές, είτε λόγω μετάδοσης του ιού σε μεγάλες αποστάσεις μακροπρόθεσμα, είτε λόγω αδιάγνωστης κυκλοφορίας του ιού με τα υπάρχοντα συστήματα επιτήρησης». Η σχετική παρουσίαση είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο: https://food.ec.europa.eu/document/download/966fb84d-34e5-4a33-a210-0b1ce6636234_en?filename=reg-com_ahw_20260917_pres-13.pdf
Στην ίδια συνεδρίαση παρουσιάστηκαν από την Ομάδα Ειδικών Κτηνιάτρων της Ε.Ε. (EU VET) τα συμπεράσματα από την αποστολή της 15ης Ιουλίου κατά την οποία εκτίμησαν την κατάσταση με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία και έθεσαν το ερώτημα εάν η χώρα μας χρειάζεται τεχνική υποστήριξη για την ανάπτυξη ενός πανεθνικού σχεδίου ορολογικής επιτήρησης που θα έχει ως σκοπό: α) να παράσχει αποδείξεις για τη συνεχιζόμενη, αδιάγνωστη κυκλοφορία του ιού της Ευλογιάς των Αιγών και των Προβάτων (SPGP), β) να υπάρξει υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης για την απουσία αδιάγνωστης λοίμωξης σε όλη την επικράτεια της ηπειρωτικής Ελλάδας, και γ) να επιβεβαιωθεί η απουσία οποιουδήποτε πιθανού παράνομου εμβολιασμού για την Ευλογιά των Αιγών και των Προβάτων (SPGP).
Δεκατρείς ημέρες μετά τη συνεδρίαση της Μόνιμης Επιτροπής για την Υγεία των Ζώων εκδίδεται η επίμαχη εγκύκλιος η οποία προβλέπει τη διενέργεια ορολογικών εξετάσεων για την ευλογιά των αιγών και των προβάτων, ενώ παράλληλα, όπου προβλέπεται, θα πραγματοποιείται έλεγχος για τον αφθώδη πυρετό και την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών. Το πρόγραμμα ελέγχων που συμφωνήθηκε με την Επιτροπή θα εφαρμοστεί σε εκατό πενήντα τρεις (153) κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις ανά Περιφέρεια, ισομερώς κατανεμημένες μεταξύ των Περιφερειακών Ενοτήτων κάθε Περιφέρειας και θα ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2026.
Ενώ η συγκεκριμένη εγκύκλιος αναφέρει αναλυτικά τις λεπτομέρειες του προγράμματος μέχρι την αποστολή των δειγμάτων στα Εργαστήρια, αποσιωπά και δεν αναφέρει ούτε λέξη σχετικά με το ποια θα είναι η διαχείριση των ζώων και των εκμεταλλεύσεών στις οποίες θα εντοπιστούν αντισώματα έναντι του ιού της ευλογιάς, παρά το γεγονός ότι αυτή έχει συμφωνηθεί, είναι γνωστή και προβλέπεται από τους Ευρωπαϊκούς Κανονισμούς.
Επισημαίνεται ειδικότερα πως, στο άρθρο 9 «Ορισμοί Κρουσμάτων» του Κανονισμού (ΕΕ) 2020/689, παράγραφος 2γ) προβλέπεται ότι:
«2. Η αρμόδια αρχή ταξινομεί ζώο ή ομάδα ζώων ως επιβεβαιωμένο κρούσμα καταγεγραμμένης νόσου ή αναδυόμενης νόσου, όταν:
γ) σε δείγμα από ζώο ή ομάδα ζώων που παρουσιάζει/-ουν κλινικά σημεία που προσιδιάζουν στη νόσο ή έχουν επιδημιολογική σύνδεση με υπόνοια κρούσματος ή επιβεβαιωμένο κρούσμα έχει προκύψει θετικό αποτέλεσμα σε έμμεση διαγνωστική μέθοδο, το οποίο δεν είναι συνέπεια εμβολιασμού».
Στην περίπτωση της Ευλογιάς στη χώρα μας, το θετικό αποτέλεσμα σε έμμεση διαγνωστική μέθοδο, είναι το θετικό αποτέλεσμα της ορολογικής εξέτασης στο πλαίσιο του προγράμματος οροεπιτήρησης της εν λόγω εγκυκλίου του ΥΠ.Α.Α.Τ.
Κάποιοι προσπαθώντας να παραπλανήσουν τους κτηνοτρόφους και την κοινωνία, υποστηρίζουν ότι ο ορισμός του κρούσματος στην περίπτωση οροθετικών κοπαδιών είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης και συνεπώς η χώρα θα αποφύγει τις θανατώσεις και τα μέτρα, χωρίς όμως να ενημερώνουν για το «δεδικασμένο» της διαπραγμάτευσης που διεξήγαγε η Κύπρος στις 13-15 Αυγούστου 2026 με την Ομάδα Ειδικών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (EU VET). Στην περίπτωση της Κύπρου για δύο αντίστοιχα οροθετικά στον αφθώδη πυρετό κοπάδια, σε περιοχές χωρίς επιδημιολογική σύνδεση με ύποπτα ή επιβεβαιωμένα κρούσματα, όπου σε δύο συνεχόμενες δειγματοληψίες με απόσταση μιας εβδομάδας, ανιχνεύτηκαν οροθετικά ζώα χωρίς να υπάρχει ούτε ένα θετικό στις εξετάσεις για την ανίχνευση του ιού, το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης των Κυπριακών αρχών με την Επιτροπή της Ε.Ε. παρουσιάζεται στις συστάσεις (Recommendations) της αποστολής αυτής όπου αναφέρεται: «Ο ορισμός του κρούσματος, όπως καθορίζεται στο Άρθρο 9 του Κανονισμού της ΕΕ (ΕΕ) 2020/689, θα πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα της παρουσίας επιδημιολογικού συνδέσμου, δεδομένης της συνολικής κατάστασης της νόσου FMD στην Κύπρο, ακόμα κι αν δεν έχει ακόμη ταυτοποιηθεί από την επιδημιολογική έρευνα.». Διαθέσιμη στον ιστότοπο: https://food.ec.europa.eu/document/download/8ca02257-0013-45ad-aa7c-1b39e0af9482_en?filename=reg-com_ahw_20260917_pres-11.pdf
Με δεδομένη τη δημόσια ομολογία της Κυβέρνησης στις 20 Νοεμβρίου 2025, δια του επικεφαλής της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου (ΕΕΕΔΕ) της Ευλογιάς, καθηγητή κ. Χ. Μπιλίνη σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε μαζί με τον Γενικό Γραμματέα του ΥΠ.Α.Α.Τ., κ. Σπ. Πρωτοψάλτη, στην έδρα του Υπουργείου ότι «Υπάρχουν πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες έχουν πραγματοποιηθεί παράνομα πάνω από ένα εκατομμύριο δόσεις εμβολίου», δεν υπάρχει άλλος δρόμος από τον καθορισμό στρατηγικής και την εφαρμογή επίσημου εμβολιασμού κατά της Ευλογιάς με επιστημονικά κριτήρια, με ενισχυμένες δημόσιες κτηνιατρικές υπηρεσίες για την απαιτούμενη παρακολούθηση όπως προβλέπεται από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/361. Η Ομάδα Ειδικών της Επιτροπής της Ε.Ε. συστήνει για άλλα μια φορά την ανάπτυξη στρατηγικών εμβολιασμού, ώστε αν χρειαστεί να εφαρμοστεί ο εμβολιασμός, να μπορεί να ξεκινήσει χωρίς καθυστερήσεις.
Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας παρόλο που δεν κλήθηκε να συμμετέχει σε καμμιά επιτροπή ως επιστημονικός σύμβουλος της πολιτείας, κρατώντας υπεύθυνη στάση γνωστοποίησε έγκαιρα, με ημερίδες που διοργάνωσε, με επιστολές και δελτία τύπου, την ύπαρξη εμβολίων στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Εμβολίων, καθώς και το θεσμικό πλαίσιο εφαρμογής τους. Τόνισε ότι ο επίσημος εμβολιασμός, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα προβλεπόμενα μέτρα, αποτελεί εργαλείο στην καταπολέμηση των επιζωοτιών, αναφέροντας ταυτόχρονα και τις επιπτώσεις από ενδεχόμενο εμβολιασμό. Κάλεσε την Κυβέρνηση να ενεργοποιήσει την επιστημονική κοινότητα και το Εθνικό Κέντρο για την Αντιμετώπιση της Ασθένειας και να εφαρμόσει το Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης για την Αντιμετώπιση του νοσήματος, όπου προβλέπονται οι διαδικασίες, η αλυσίδα διαβίβασης των εντολών και η λήψη απαραίτητων πολιτικών αποφάσεων όπως είναι ο εμβολιασμός. Το ίδιο κάνει και σήμερα. Τονίζει για ακόμα μια φορά, ότι μετά από τόσα λάθη και καθυστερήσεις δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις. Η αντιμετώπιση της Ευλογιάς απαιτεί ταχύτητα και πόρους που διατίθενται στοχευμένα στο πεδίο και αποτελεσματικά, μετά από γρήγορη αξιολόγηση και αναπροσαρμογή των αποφάσεων και της στρατηγικής.
Κατόπιν των ανωτέρων, το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. καλεί τη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής και την Κυβέρνηση να μην αδρανήσουν μεταθέτοντας τις ευθύνες στις Περιφέρειες και στους κτηνοτρόφους, αλλά να αναλάβουν από κοινού τις δικές τους ευθύνες και:
1) Να προσλάβουν άμεσα κεντρικά στο Υπουργείο νέους Κτηνιάτρους και Ζωοτέχνες για το πεδίο, με κατ’ εξαίρεση διατάξεις και οικονομικά κίνητρα, με συμβάσεις ορισμένου χρόνου για ένα έτος και δυνατότητα ανανέωσης μέχρι να εκριζωθούν η Ευλογιά και ο Αφθώδης Πυρετός από τη χώρα,
2) Να ενημερώσουν υπεύθυνα τους κτηνοτρόφους και την κοινωνία για την δυσμενή επιδημιολογική κατάσταση στην οποία βρίσκεται η ελληνική αιγοπροβατοτροφία,
3) Να λάβουν άμεσα τα απαραίτητα μέτρα για την αναπλήρωση του εισοδήματος των κτηνοτρόφων ώστε να μην εγκαταλείψουν το επάγγελμα, αφού η δυνατότητα ανασύστασης των κοπαδιών καθυστερεί σημαντικά,
4) Να αναπτύξουν στρατηγικές επίσημου εμβολιασμού και να τις εφαρμόσουν όπου χρειάζεται με συμβολή των ειδικών στις επιζωοτίες επιστημόνων της χώρας, κάτι που δεν έγινε μέχρι σήμερα.
5) Να εντείνουν και να επιδοτήσουν τα μέτρα βιοασφάλειας σε κάθε μονάδα, σε κάθε δήμο και σε κάθε νομό, όλο το 24ωρο,
6) Να εμφανίσουν δημόσια το στρατηγικό τους σχέδιο αντιμετώπισης της νόσου (ποιοι, πως, πότε και με ποιο ποσοτικό στόχο), καθώς και τις εναλλακτικές της σε κάθε φάση
7) Να κατευθύνουν και να χρηματοδοτήσουν με διαφάνεια και αξιοκρατία την επιστημονική έρευνα για τη δημιουργία DIVA εμβολίου, καθώς και για την ασφάλεια των γαλακτοκομικών και τυροκομικών μας προϊόντων, προκειμένου η χώρα μας να έχει τα απαιτούμενα επιστημονικά όπλα στην φαρέτρα για τις διαπραγματεύσεις που αφορούν τις εξαγωγές των προϊόντων αυτών.
Από το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας
