ΣΑΣΟΕ: Αυστηροί έλεγχοι στις ΕΑΕ, αλλά με σαφείς κανόνες και μεταβατική εφαρμογή για το 2026
Παρέμβαση στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής για το άρθρο 69 – Συγκεκριμένες νομοτεχνικές προτάσεις για την ευθύνη και τις κυρώσεις κατά την υποβολή των Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης
Τις παρατηρήσεις και συγκεκριμένες νομοτεχνικές προτάσεις του για το άρθρο 69 του υπό συζήτηση σχεδίου νόμου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων απέστειλε ο Σύνδεσμος Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων Ελλάδας (ΣΑΣΟΕ) στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής.
Η παρέμβαση αφορά το νέο πλαίσιο ευθύνης, ελέγχου και κυρώσεων για τα πρόσωπα που υποβάλλουν, τροποποιούν ή διαχειρίζονται Ενιαίες Αιτήσεις Ενίσχυσης (ΕΑΕ) και ειδικότερα ζητήματα που αφορούν τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ), τους χειριστές των αιτήσεων και τα φυσικά πρόσωπα που ασκούν διοίκηση στους φορείς που λειτουργούν ως ΚΥΔ.
Ο ΣΑΣΟΕ καθιστά σαφές ότι αναγνωρίζει και υποστηρίζει την ανάγκη αυστηρού και αποτελεσματικού ελέγχου της διαδικασίας, καθώς και την επιβολή αυστηρών κυρώσεων σε περιπτώσεις δόλου, εν γνώσει υποβολής ψευδών στοιχείων, χρήσης πλαστών δικαιολογητικών ή αποδεδειγμένης συμμετοχής σε παράνομη ή αχρεώστητη λήψη ενισχύσεων.
Επισημαίνει, ωστόσο, ότι η αποτελεσματικότητα ενός αυστηρού κυρωτικού πλαισίου προϋποθέτει οι κανόνες να είναι σαφείς, αντικειμενικοί, γνωστοί εκ των προτέρων και να εφαρμόζονται ενιαία από όλα τα ελεγκτικά όργανα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ΕΑΕ 2026, καθώς το νέο πλαίσιο υποχρεώσεων και κυρώσεων εξειδικεύθηκε ενώ η διαδικασία υποβολής των αιτήσεων βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη. Εκατοντάδες ΚΥΔ και χιλιάδες εργαζόμενοι και επαγγελματίες καλούνται, υπό την πίεση των προθεσμιών οριστικοποίησης και της ανάγκης έγκαιρης πληρωμής των παραγωγών, να προσαρμόσουν διαδικασίες, συμβάσεις, φακέλους τεκμηρίωσης, εσωτερικούς ελέγχους και κανόνες σύγκρουσης συμφερόντων σε ένα νέο πλαίσιο προσωπικών και οικονομικών ευθυνών.
Κεντρική πρόταση του ΣΑΣΟΕ είναι η ΕΑΕ 2026 να αποτελέσει μεταβατικό έτος, χωρίς οποιαδήποτε υποχώρηση έναντι περιπτώσεων δόλου ή απάτης.
Οι έλεγχοι, σύμφωνα με την πρόταση, πρέπει να πραγματοποιούνται κανονικά και οι παραβάσεις να καταγράφονται. Για παραβάσεις όμως που οφείλονται σε ελαφρά αμέλεια ή σε μη συμμόρφωση με υποχρεώσεις που θεσπίστηκαν ή εξειδικεύθηκαν κατά τη διάρκεια της ΕΑΕ 2026, προτείνεται να προηγείται δυνατότητα συμμόρφωσης και διορθωτικών ενεργειών.
Η πλήρης εφαρμογή του νέου κυρωτικού πλαισίου προτείνεται από την ΕΑΕ 2027, αφού προηγουμένως έχουν καθοριστεί δεσμευτικά οι υποχρεώσεις, έχουν ενημερωθεί και εκπαιδευτεί οι εμπλεκόμενοι και έχει δοθεί ο αναγκαίος χρόνος οργανωτικής προσαρμογής.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην προβλεπόμενη προσωπική και εις ολόκληρον ευθύνη διευθυντών, διαχειριστών, διευθυνόντων συμβούλων και γενικώς προσώπων εντεταλμένων στη διοίκηση νομικών προσώπων.
Ο ΣΑΣΟΕ προτείνει, αντί τα πρόσωπα αυτά να καλούνται να αποδείξουν ότι ενήργησαν χωρίς υπαιτιότητα, η προσωπική ευθύνη να προϋποθέτει ότι «αποδεικνύεται ειδικώς και αιτιολογημένα η προσωπική υπαιτιότητά τους ως προς την τέλεση της συγκεκριμένης παράβασης».
Παράλληλα, ζητεί να λαμβάνονται υπόψη τα μέτρα πρόληψης, εποπτείας και συμμόρφωσης που είχε λάβει κάθε διοίκηση, η εκπαίδευση του προσωπικού, η ύπαρξη εσωτερικών διαδικασιών ελέγχου και οι ενέργειες πρόληψης ή αποκατάστασης μιας παράβασης.
Μεταξύ των προτάσεων που κατατέθηκαν στη Βουλή περιλαμβάνονται επίσης η σαφής διάκριση μεταξύ τυπικού σφάλματος, ελαφράς αμέλειας, βαριάς αμέλειας και δόλου, η αποσαφήνιση των περιπτώσεων σύγκρουσης συμφερόντων και η σύνδεση των κυρώσεων με τη βαρύτητα, την υπαιτιότητα και την πραγματική συνέπεια κάθε παράβασης.
Ο ΣΑΣΟΕ προτείνει ακόμη την έκδοση δεσμευτικού Πίνακα Κατάταξης και Επιμέτρησης Παραβάσεων, ώστε το ίδιο πραγματικό περιστατικό να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο ανεξαρτήτως ελεγκτή, ελεγκτικού κλιμακίου ή γεωγραφικής περιοχής.
Αντίστοιχα, ζητείται η έκδοση ενιαίου και δεσμευτικού Καταλόγου Περιεχομένου Φακέλου Τεκμηρίωσης ΕΑΕ, ώστε κάθε ΚΥΔ να γνωρίζει εκ των προτέρων ποια στοιχεία οφείλει να τηρεί, ποιοι έλεγχοι το βαρύνουν και ποια συγκεκριμένη έλλειψη συνιστά παράβαση.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται στην παρέμβαση:
«Ο κατάλογος με τον οποίο το ΚΥΔ θα ελέγχει την πληρότητα του φακέλου του πρέπει να είναι ο ίδιος κατάλογος με τον οποίο θα το ελέγχει η ΑΑΔΕ.»
Ο ΣΑΣΟΕ συνοψίζει τη θέση του σε μία διπλή προτεραιότητα: διασφάλιση της νομιμότητας και της αξιοπιστίας των αιτήσεων και, ταυτόχρονα, έγκαιρη ολοκλήρωση της διαδικασίας ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η πληρωμή των παραγωγών.
Στην παρέμβασή του προς τη Βουλή ζητεί έλεγχο από σήμερα και μηδενική ανοχή στην απάτη, αλλά μεταβατική εφαρμογή των νέων υποχρεώσεων για την ΕΑΕ 2026 και πλήρη κυρωτική εφαρμογή από την ΕΑΕ 2027, αφού προηγουμένως οι κανόνες έχουν αποσαφηνιστεί, δημοσιοποιηθεί και έχει εξασφαλιστεί η επαρκής ενημέρωση και εκπαίδευση όσων καλούνται να τους εφαρμόσουν.
Ο ΣΑΣΟΕ θα παρακολουθήσει την εξέλιξη της κοινοβουλευτικής επεξεργασίας και την εφαρμογή του νέου πλαισίου και θα επανέλθει με πρόσθετες παρατηρήσεις και προτάσεις για την βελτιστοποίηση του τεχνικού και εφαρμοστικού πλαισίου, αξιοποιώντας και την πρακτική εμπειρία των ΚΥΔ και των συνεταιριστικών οργανώσεων από τη διαχείριση των Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης.
Σύνδεσμος Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων Ελλάδας (ΣΑΣΟΕ)
