Η Ρωσία, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας ηλιελαίου στον κόσμο σήμερα, εκτοπίζει την Ουκρανία από βασικές αγορές, προσφέροντας χαμηλότερες τιμές, γεγονός που έχει οδηγήσει
σε σημαντική επιβράδυνση των ουκρανικών εξαγωγών, σύμφωνα με τη μεγαλύτερη ένωση αγροτών της χώρας.
Πριν από τον πόλεμο με την Ρωσία, η Ουκρανία ήταν ο μεγαλύτερος εξαγωγέας ηλιελαίου
παγκοσμίως, με ισχυρή παρουσία στις αγορές της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Ευρώπης. Η φετινή συγκομιδή αναμένεται να αυξηθεί, καθώς η χώρα ανακάμπτει εν μέρει από
τις επιπτώσεις των δυσμενών καιρικών συνθηκών και της ρωσικής κατοχής τμημάτων της.
Οι εξελίξεις αυτές είχαν περιορίσει τις εξαγωγές ηλιελαίου περίπου στους 4 εκατ. μετρικούς
τόνους την περίοδο 2025/26, από περίπου 5,6εκατ. τόνους το 2022/23.
Ωστόσο, με την έναρξη της νέας εξαγωγικής περιόδου 2026/27, οι αποστολές κινούνται με
πολύ χαμηλότερους ρυθμούς. Οι εξαγωγές ανήλθαν σε 146.000 τόνους τον Σεπτέμβριο και
μόλις 18.300 τόνους το διάστημα 1-5 Οκτωβρίου, έναντι 167.000 και 366.000 τόνων αντίστοι-χα τους αντίστοιχους μήνες του 2025.
Την ίδια στιγμή, το διαθέσιμο πλεόνασμα για εξαγωγές αναμένεται να αυξηθεί κατά 20%,
στους 5,3 εκατ. τόνους, σύμφωνα με την APK-Inform. Η παραγωγή ηλιόσπορου στην Ρωσία
εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στους 21 εκατ. τόνους την περίοδο 2026/27, από 17,5 εκατ. τόνους, ενώ στην Ουκρανία αναμένεται να φτάσει τους 13 εκατ. τόνους, από 10,7 εκατ. τόνους.
Παρά την αυξημένη παραγωγή, η Ουκρανία δυσκολεύεται να βρει αγοραστές στις παραδοιακές αγορές της. Η Ινδία, η Αίγυπτος και η Τουρκία έχουν ήδη προμηθευτεί τις ποσότητες ρωσικού ηλιελαίου που χρειάζονται, ενώ,σύμφωνα με την UAC, το ρωσικό προϊόν είναι $10-$15 ανά τόνο φθηνότερο.
Η UAC εκτιμά ότι η εικόνα μπορεί να αλλάξει προς το τέλος του έτους, καθώς η Ευρώπη ενδέχεται να επιστρέψει στην αγορά για νέες προμήθειες. Ωστόσο, το φθηνότερο ρωσικό ηλιέλαιο συνδυάζεται με το αυξημένο κόστος και τις δυσκολίες στις ουκρανικές εξαγωγές.
Οι ρωσικές επιθέσεις έχουν περιορίσει τη χρήση κρίσιμων λιμανιών της Ουκρανίας στην
Μαύρη Θάλασσα, ενώ το κόστος logistics έχει αυξηθεί κατά τουλάχιστον $50 ανά τόνο από
τα τέλη Ιουλίου. Παράλληλα, ένας σημαντικός τερματικός σταθμός εξαγωγής ηλιελαίου υπέστη σοβαρές ζημιές από ρωσική επίθεση με drones.
Μετά την εκτροπή φορτίων προς τα λιμάνια του Δούναβη, ο χρόνος παράδοσης προϊόντων δια-τροφής προς την Αίγυπτο υπερδιπλασιάστηκε, φτάνοντας τις 30 ημέρες τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο. Έτσι, η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένο εξαγώγιμο πλεόνασμα,αλλά και με ισχυρό ανταγωνισμό από το φθηνότερο ρωσικό ηλιέλαιο, την ώρα που τα υψηλότερα κόστη logistics και οι κίνδυνοι στις εξαγωγικές υποδομές περιορίζουν περαιτέρω την ανταγωνιστικότητά της.
Πηγή: Fnb Daily
