Υποχώρηση κατά 92,9 δισ. ευρώ προβλέπεται στο προτεινόμενο πλαίσιο για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ε.Ε., τα κονδύλια από 386,6 δισ. ευρώ την περίοδο 2021-2027 θα πέσουν στα 293,7 δισ. ευρώ το χρονικό διάστημα 2028-2034.
Ευελιξία στις εθνικές κυβερνήσεις ως προς τις προτεραιότητες στη διάθεση κονδυλίων μέσω της ΚΑΠ 2028-2034 προβλέπει η συμφωνία στην οποία κατέληξαν οι υπουργοί Γεωργίας της Ε.Ε. Στην ουσία καταργούνται οι δύο πυλώνες που ίσχυσαν μέχρι τώρα (άμεσες ενισχύσεις και αγροτική ανάπτυξη) και τα ποσά τα οποία θα διατίθενται πλέον θα συγκεντρωθούν σε ένα νέο εθνικό και περιφερειακό σχέδιο εταιρικής σχέσης (NRPP). Με βάση το εν λόγω μελλοντικό σχέδιο, κάθε κράτος-μέλος θα καταρτίζει ένα ενιαίο, ολοκληρωμένο σχέδιο, το οποίο θα αντικαθιστά τα τρέχοντα, ξεχωριστά σχέδια και προγράμματα που αφορούν τη συνοχή, τη γεωργία, την αλιεία, τη μετανάστευση και την ασφάλεια, καθώς και το κοινωνικό ταμείο για το κλίμα. Βάσει της νέας συμφωνίας, οι εθνικές κυβερνήσεις θα είναι πιο ευέλικτες στη διάθεση κονδυλίων και τη χρηματοδότηση παρεμβάσεων ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες κάθε χώρας.
Ο Έλληνας υπουργός Γεωργίας Μαργαρίτης Σχοινάς, ο οποίος συμμετείχε στη συνάντηση, χαρακτήρισε θετική τη συμφωνία, τονίζοντας: «Για την Ελλάδα ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα προσαρμογής των παρεμβάσεων στις διαφορετικές παραγωγικές συνθήκες, στις ανάγκες των μικρών εκμεταλλεύσεων και στις ιδιαιτερότητες των ορεινών και νησιωτικών περιοχών μας. Πρόκειται για μια ουσιαστική δυνατότητα, ώστε η νέα ΚΑΠ να ανταποκρίνεται καλύτερα στην ελληνική γεωργική πραγματικότητα και να ενισχύει την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητά της».
Με το προτεινόμενο πλαίσιο για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ε.Ε., τα υπάρχοντα κονδύλια της Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένης της στήριξης για την ΚΑΠ, τα οποία αναμένεται να φτάσουν τα 293,7 δισ. ευρώ, έναντι 386,6 δισ. που ήταν την περίοδο 2021-2027, θα συγκεντρωθούν στο πλαίσιο ενός νέου εθνικού και περιφερειακού σχεδίου εταιρικής σχέσης (ΕΠΣΕ). Σύμφωνα με το μελλοντικό ΕΠΣΕ, κάθε κράτος-μέλος θα καταρτίσει ένα ενιαίο ολοκληρωμένο σχέδιο που θα αντικαταστήσει τα ισχύοντα ξεχωριστά σχέδια και προγράμματα για τη συνοχή, τη γεωργία, την αλιεία, τη μετανάστευση και την ασφάλεια και το ταμείο για το κοινωνικό κλίμα.
ΤΡΟΠΟΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ
Προκειμένου να διατηρηθεί ένα σταθερό επίπεδο στήριξης για τους αγρότες κατά την επόμενη προγραμματική περίοδο, η Επιτροπή πρότεινε την οριοθέτηση περίπου 300 δισ. ευρώ για τη στήριξη του εισοδήματος της ΚΑΠ και τα μέτρα κρίσης. Περαιτέρω χρηματοδότηση θα είναι διαθέσιμη μέσω των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης για την ενίσχυση των μέτρων στήριξης του εισοδήματος, την καινοτομία και τις αγροτικές πρωτοβουλίες. Οι υπουργοί Γεωργίας εκτιμούν ότι το νέο καθεστώς στήριξης εισοδήματος βάσει έκτασης (degressive area-based income support – DABIS) θα απλοποιήσει το ισχύον σύστημα πληρωμών, επιτρέποντας παράλληλα την καλύτερη στόχευση της στήριξης, αντανακλώντας τις συνθήκες των μεμονωμένων γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Η προσέγγιση επιδιώκει να βελτιώσει την κατανομή της χρηματοδότησης, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στους ενεργούς αγρότες (αγρότες που ασχολούνται με ένα ελάχιστο επίπεδο γεωργικής δραστηριότητας), τους νέους αγρότες και τους μικρούς αγρότες. Ενας μηχανισμός αναδιανομής έχει εισαχθεί από το συμβούλιο ως επιλογή για τα κράτη-μέλη στο πλαίσιο του DABIS, παρόμοιος με τη συμπληρωματική αναδιανεμητική στήριξη εισοδήματος για βιωσιμότητα (complementary redistributive income support for sustainability – CRISS) στην τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού της ΚΑΠ.
Στο πλαίσιο αυτό θα είναι υποχρεωτικός ο ορισμός του ενεργού αγρότη, παρέχοντάς ωστόσο την ευελιξία να προσαρμόσουν τον πραγματικό ορισμό στις δικές τους εθνικές συνθήκες. Ειδική αναφορά γίνεται στην ανανέωση των γενεών, είναι απαραίτητη για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας. Η μελλοντική ΚΑΠ στοχεύει να καταστήσει τη γεωργία μια πιο ελκυστική και προσιτή σταδιοδρομία για τους νέους, βοηθώντας τους να ξεπεράσουν τα οικονομικά και διαρθρωτικά εμπόδια εισόδου στον τομέα.
Για τον λόγο αυτό συμφωνήθηκε να παρέχεται υψηλότερο DABIS για τους νέους αγρότες και να τους παρέχουν υποστήριξη για την ίδρυση των επιχειρήσεών τους. Αυτό θα συμπληρωθεί με πρόσβαση σε γνώσεις, κατάρτιση και συμβουλές, καθώς και με μέτρα που καθιστούν τις αγροτικές περιοχές πιο ελκυστικούς τόπους για ζωή και εργασία.
Στον όλο σχεδιασμό μέσω της νέας ΚΑΠ προβλέπεται προστασία του περιβάλλοντος, διατηρώντας παράλληλα βιώσιμες γεωργικές επιχειρήσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, το προτεινόμενο πλαίσιο διαχείρισης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων θεσπίζει κοινές απαιτήσεις για τη λήψη στήριξης, παράλληλα με κίνητρα για τους αγρότες που υιοθετούν προστατευτικές πρακτικές που ωφελούν το περιβάλλον. Οι προστατευτικές πρακτικές αναφέρονται, για παράδειγμα, σε μέτρα που ωφελούν τη βιοποικιλότητα ή συμβάλλουν στην προστασία των υδάτινων ρευμάτων.
Οι αγρότες αποκτούν κάλυψη για ακραία καιρικά φαινόμενα
Καθώς οι αγρότες αντιμετωπίζουν αυξανόμενη αβεβαιότητα από ακραία καιρικά φαινόμενα, ασθένειες ζώων και φυτών ή αστάθεια της αγοράς, το συμβούλιο συμφώνησε να ενισχύσει την ικανότητα του τομέα να προβλέπει, να διαχειρίζεται και να ανακάμπτει από τέτοιους κινδύνους.
Για τον σκοπό αυτό, το πλαίσιο προβλέπει την υποστήριξη εργαλείων διαχείρισης κινδύνων, όπως η ασφαλιστική προστασία και η υποστήριξη επενδύσεων για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν, και επιτρέπει στα κράτη-μέλη να παρέχουν πληρωμές σε αγρότες που πλήττονται από φυσικές καταστροφές, δυσμενή κλιματικά φαινόμενα ή καταστροφικά συμβάντα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προκαλούνται από ασθένειες ζώων και φυτών.
ΠΗΓΗ: dealnews
Σημαντικές απώλειες λέει η Copa Cogeca
Οι πανευρωπαϊκές οργανώσεις των γεωργών και των συνεταιρισμών, Copa και Cogeca, μετά την επίτευξη ομοφωνίας σε επίπεδο Συμβουλίου των Υπουργών Γεωργίας, προχώρησε στην παρακάτω ανακοίνωση. Αν και το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο παραμένει ασαφές, ωστόσο οι περικοπές του προϋπολογισμού προβάλλουν ως αναπόφευκτες με την Ελλάδα να ανήκει στις χώρες που αναμένεται να υποστούν τις βαρύτερες περικοπές, της τάξης του 23 – 24%, δηλαδή περί τα 4,5 δισ. ευρώ, ενώ για την Ολλανδία π.χ. περιορίζονται στα 1,5 δισ., για την Πορτογαλία στα 2,1 κ.λπ. Ολόκληρη η ανακοίνωση έχει ως εξής:
Οι Υπουργοί Γεωργίας της ΕΕ, υπό την ηγεσία της Ιρλανδικής Προεδρίας, κατέληξαν σε μερική συμφωνία σχετικά με την Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) για την περίοδο μετά το 2027. Οι Copa και Cogeca αναγνωρίζουν την πρόοδο που σημειώθηκε σε διάφορα τεχνικά αμφιλεγόμενα ζητήματα, αλλά προειδοποιούν ότι τα πιο θεμελιώδη ερωτήματα που αφορούν το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας παραμένουν αναπάντητα.
Μια συμφωνία για την ΚΓΠ χωρίς σαφήνεια ως προς τη χρηματοδότησή της, τον κοινό χαρακτήρα της και την εφαρμογή της, δεν μπορεί να παρέχει τη βεβαιότητα που χρειάζονται επειγόντως οι Ευρωπαίοι αγρότες και οι γεωργικοί συνεταιρισμοί. Αυτό το πολιτικό και διαδικαστικό αδιέξοδο ήταν προβλέψιμο και αποτελεί, σε μεγάλο βαθμό, αποτέλεσμα της προσέγγισης που επέλεξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Οι Copa και Cogeca αναγνωρίζουν τις προσπάθειες της Ιρλανδικής Προεδρίας και τις βελτιώσεις που επιτεύχθηκαν σε σύγκριση με τις αρχικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ΚΓΠ. Συγκεκριμένα, η πρόοδος όσον αφορά τους ορισμούς των επιλέξιμων εκταρίων και των ενεργών γεωργών, η διαφοροποίηση της εισοδηματικής στήριξης βάσει έκτασης, καθώς και οι διατάξεις που αφορούν τους συνταξιούχους γεωργούς, αποτελούν θετικές εξελίξεις.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές ελλείψεις. Οι διατάξεις που αφορούν τους ελέγχους της γης που βρίσκεται στη διάθεση των γεωργών, οι απαιτήσεις διαχείρισης των εκμεταλλεύσεων —συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής της αρχής «μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης» (Do No Significant Harm) καθώς και το σχετικό σύστημα ελέγχων και κυρώσεων, εξακολουθούν να εγείρουν σοβαρές ανησυχίες.
Πρέπει επίσης να αντιμετωπιστούν η έλλειψη ρητής αναγνώρισης των γεωργικών συνεταιρισμών στο πλαίσιο της επενδυτικής στήριξης, καθώς και οι ελλείψεις στη διαχείριση κινδύνων.
Μια μεταρρύθμιση που παρουσιάζεται ως απλούστευση δεν μπορεί να καταλήγει σε μεγαλύτερη πολυπλοκότητα, πρόσθετους ελέγχους και αυξημένη αβεβαιότητα για τους γεωργούς.
Παρόλα αυτά, για τις Copa και Cogeca, τα πιο θεμελιώδη ζητήματα παρέμειναν χωρίς απάντηση.
Λείπουν τρεις ουσιαστικές εγγυήσεις: η διατήρηση μιας πραγματικά κοινής ΚΓΠ, η εξασφάλιση ενός επαρκούς και ειδικού προϋπολογισμού που θα διατηρεί την τρέχουσα αξία του (προσαρμοσμένη στον πληθωρισμό), καθώς και η διασφάλιση των πόρων που είχαν υποσχεθεί —μέσω δύο επιστολών— από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: συγκεκριμένα, ο στόχος του 10% για την αγροτική ανάπτυξη και οι πόροι που συνδέονται με την ενδιάμεση επανεξέταση, οι οποίοι θα πρέπει να δεσμευτούν αποκλειστικά για τον τομέα.
Οπουδήποτε αλλού εκτός από τις Βρυξέλλες, μια τέτοια κατάσταση θα θεωρούνταν εντελώς παράλογη. Κι όμως, οι Υπουργοί Γεωργίας συμφώνησαν στους κανόνες που διέπουν μια πολιτική, χωρίς να γνωρίζουν ποιοι οικονομικοί πόροι θα είναι διαθέσιμοι για την εφαρμογή της. Αυτή η αβεβαιότητα αναδεικνύει τις συνέπειες της απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εντάξει την ΚΑΠ σε ένα ευρύτερο χρηματοδοτικό πλαίσιο, υπονομεύοντας την ορατότητα και την προβλεψιμότητά της, ενώ το τρέχον δημοσιονομικό σενάριο δείχνει περικοπές άνω του 20% για την πλειονότητα των κρατών μελών της ΕΕ. (βλέπε συνοδευτικό χάρτη)
Μετά την υιοθέτηση της Διακήρυξης της Στοκχόλμης στις 15 Οκτωβρίου, τα μέλη της Copa και της Cogeca παραμένουν σε πλήρη ετοιμότητα. Σε μια συγκυρία κατά την οποία η ευρωπαϊκή γεωργία βρίσκεται ίσως μπροστά σε ένα ιστορικό σημείο καμπής —και μάλιστα σε ένα τέτοιο γεωπολιτικό πλαίσιο— δεν έχουμε την πολυτέλεια να προσθέσουμε έναν τόσο τεράστιο ρυθμιστικό και πολιτικό κίνδυνο στην εξίσωση. Καθώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διαμορφώνει τη δική του θέση, οι ευρωβουλευτές φέρουν πλέον τη βαρύτατη ευθύνη να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις των προτάσεων της Επιτροπής. Οι τριμερείς διαπραγματεύσεις (trilogues, Συμβούλιο, Επιτροπή, Κοινοβούλιο) πρέπει να οδηγήσουν σε ουσιαστικές διορθώσεις, όχι απλώς σε μικρές προσαρμογές στο περιθώριο.
Οι αγρότες και οι γεωργικοί συνεταιρισμοί χρειάζονται κάτι περισσότερο από ένα ρυθμιστικό πλαίσιο· χρειάζονται τους πόρους, την προβλεψιμότητα και την εμπιστοσύνη ώστε να συνεχίσουν να παράγουν.
Πηγή: www.copa-cogeca.eu
