Ανακοίνωση έβγαλαν οι γεωτεχνικοί για τον υπό διαμόρφωση κανονισμό τα νέων γονιδιωματικών τεχνικών (NGT)

ΠΟΓΕΔΥ – ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

ΘΕΜΑ: «Η άποψη της ΠΟΓΕΔΥ σχετικά με τον υπό διαμόρφωση κανονισμό για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (NGTs)»

Σύμφωνα με πληροφορίες από την ΕΕ και δημοσιεύματα στον ειδικό τύπο, φαίνεται ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία για το πλαίσιο που θα διέπει τα φυτά που προκύπτουν μέσω των νέων γονιδιωματικών τεχνικών (NGT). Εκκρεμεί η έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας πριν τεθεί σε ισχύ.

Κρίσιμα σημεία της συμφωνίας είναι:

• Η κατηγοριοποίηση των φυτών NGT σε δύο ομάδες (NGT1 και NGT2).
• Η σήμανση και η ιχνηλασιμότητα.
• Η απαγόρευση χρήσης των φυτών αυτών στη βιολογική γεωργία.
• Το καθεστώς πνευματικής ιδιοκτησίας (πατέντες).

Η Ομοσπονδία μας, ως καθ’ ύλην αρμόδιος φορέας γεωτεχνικών επιστημόνων δημοσίων υπαλλήλων, οφείλει να πάρει θέση σχετικά με τις εξελίξεις. Αρχικά δηλώνουμε ότι είμαστε υπέρ της επιστημονικής έρευνας και εξέλιξης και πιστεύουμε πως η επιστήμη πρέπει να αντιμετωπίζει τις προκλήσεις των καιρών προς όφελος του κοινωνικού συνόλου και του φυσικού περιβάλλοντος. Τα δύο αυτά είναι αλληλένδετα και αλληλεξαρτώμενα και δεν μπορεί να ωφελείται το ένα εις βάρος του άλλου.

Μέσα από αυτήν τη θεώρηση, η ΠΟΓΕΔΥ:

• Δέχεται και επικροτεί την επιστημονική έρευνα όταν αυτή, σε συνεργασία με τη φύση, συμβάλλει στη δημιουργία νέων ανθεκτικών φυτών που θα αντέχουν στις δυσμενείς κλιματικές συνθήκες, θα βοηθήσουν στην επίλυση του επισιτιστικού προβλήματος και θα επιτρέψουν την καλλιέργεια άγονων ή/και υπό ερημοποίηση εκτάσεων.
• Εκφράζει, ωστόσο, σοβαρές επιφυλάξεις για τον νέο υπό διαμόρφωση κανονισμό, οι οποίες συνοψίζονται στα εξής:
• Περιβαλλοντικοί κίνδυνοι
• Πιθανή εξάπλωση τροποποιημένων φυτών σε φυσικά οικοσυστήματα.
• Απώλεια βιοποικιλότητας αν επικρατήσουν λίγες «βελτιωμένες» ποικιλίες.
• Γενετική αβεβαιότητα
• Παρότι οι NGT είναι πιο ακριβείς από τους κλασικούς ΓΤΟ, υπάρχει κίνδυνος απρόβλεπτων μεταλλάξεων.
• Μακροχρόνιες επιπτώσεις δεν είναι πλήρως γνωστές.
• Κοινωνικοοικονομικοί κίνδυνοι
• Εξάρτηση αγροτών από μεγάλες εταιρείες που κατέχουν πατέντες.
• Πιθανή αύξηση κόστους παραγωγής για μικρούς παραγωγούς.
• Αποδοχή από καταναλωτές
• Ανησυχία για «γενετικά τροποποιημένα» προϊόντα, ακόμα κι αν είναι NGT.
• Κίνδυνος απώλειας εμπιστοσύνης σε βιολογικά προϊόντα λόγω σύγχυσης.
• Νομικά & Ελεγκτικά ζητήματα
• Δυσκολία στην ιχνηλασιμότητα και στον έλεγχο συμμόρφωσης.
• Πιθανές διαφορές μεταξύ κρατών-μελών στην εφαρμογή κανόνων.

Κλείνοντας, τονίζουμε για μία ακόμη φορά ότι είμαστε υπέρ της προόδου, αλλά τα βήματα πρέπει να είναι προσεκτικά ώστε να μην επαναληφθούν λάθη του παρελθόντος, τα οποία, όταν σχετίζονται με θέματα γενετικής, ενδέχεται να είναι καταστροφικά για το περιβάλλον και τους καταναλωτές.

Καλούμε την Ε.Ε και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πριν νομοθετήσουν οριστικά, να λάβουν υπόψη όλα τα ανωτέρω, τους ειδικούς επιστήμονες και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις  και να πράξουν το καλύτερο δυνατό.

Για  το  Δ.Σ.

ΓΕΩΤΕΕ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

ΓΕΩΤ.Ε.Ε.: Επικίνδυνες για το περιβάλλον και τον καταναλωτή οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές

Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΓΕΩΤ.Ε.Ε.), ως θεσμοθετημένος επιστημονικός σύμβουλος της Πολιτείας σε θέματα που αφορούν τον πρωτογενή τομέα παραγωγής, την προστασία του περιβάλλοντος και την αειφορική διαχείριση των φυσικών πόρων, επιθυμεί να εκφράσει την έντονη ανησυχία και τον προβληματισμό του σχετικά με τις εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση που αφορούν στις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (ΝΓΤ) και στην προτεινόμενη απορρύθμιση του πλαισίου ελέγχου για τα φυτά κατηγορίας ΝΓΤ1, η οποία οδηγεί ουσιαστικά σε αποδυνάμωση των δικλείδων ασφαλείας, κατάργηση υποχρεωτικής αξιολόγησης κινδύνου, σήμανσης και ιχνηλασιμότητας, και σε περιορισμό του δικαιώματος των κρατών-μελών να επιβάλλουν απαγορεύσεις καλλιέργειας.

Οι προβλέψεις αυτές, εάν υιοθετηθούν στις επικείμενες ψηφοφορίες του Συμβουλίου Υπουργών και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, θα έχουν άμεσες και σοβαρές επιπτώσεις:

• στον καταναλωτή, που δεν θα γνωρίζει τι καταναλώνει, στερούμενος το θεμελιώδες δικαίωμα επιλογής,
• στον παραγωγό, ο οποίος κινδυνεύει από επιμόλυνση και πιθανές νομικές/οικονομικές επιπτώσεις λόγω πατεντών,
• στη βιολογική αλλά και τη συμβατική γεωργία χωρίς Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς (ΓΤΟ), που αποτελούν συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας,
• στη βιοποικιλότητα και στα οικοσυστήματα, με άγνωστες μακροπρόθεσμες συνέπειες,
• στην εθνική αγροδιατροφική οικονομία, που στηρίζεται στην ποιότητα και την ταυτότητα των ελληνικών προϊόντων.

Υπενθυμίζουμε ότι η Ευρωπαϊκή νομοθεσία και το Δικαστήριο της ΕΕ (2018) ορίζουν πως οι ΝΓΤ οφείλουν να υπόκεινται σε αξιολόγηση κινδύνου και παρακολούθηση. Εντούτοις, σύμφωνα με τις νέες προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ένα φυτό ΝΓΤ κατηγορίας 1 (ένα φυτό που έχει υποστεί δηλαδή μέχρι 20 υποκαταστάσεις ή εισαγωγές νουκλεοτιδίων), θεωρείται ισοδύναμο με τα συμβατικά φυτά. Αυτή η έννοια της «ισοδυναμίας» ενός συμβατικού φυτού με ένα που έχει υποστεί έως 20 γενετικές μεταλλάξεις που εισάγει η πρόταση κανονισμού δεν στηρίζεται σε συγκεκριμένα επιστημονικά δεδομένα, αλλά αποτελεί ένα αυθαίρετο νομικό/πολιτικό κατασκεύασμα, γι’ αυτό και αμφισβητείται από πολλούς ευρωπαϊκούς επιστημονικούς φορείς (όπως π.χ. ο ENSSER – European Network of Scientists for Social and Environmental Responsibility).

Για τους λόγους αυτούς, το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. ζητά από την Ελληνική Κυβέρνηση:

• Να στηρίξει στην ΕΕ τη διατήρηση της υποχρεωτικής αξιολόγησης κινδύνου, σήμανσης και ιχνηλασιμότητας για όλες τις κατηγορίες ΝΓΤ.
• Να διασφαλίσει το δικαίωμα των κρατών-μελών να επιβάλλουν περιορισμούς/απαγορεύσεις καλλιέργειας ΝΓΤ, σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και προστασίας του δημοσίου συμφέροντος.
• Να εξασφαλίσει σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο για την αποφυγή επιμόλυνσης, με βάση την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει».
• Να προστατεύσει τη βιολογική γεωργία, τις παραδοσιακές ποικιλίες και τα προϊόντα ΠΟΠ, που αποτελούν βασικούς πυλώνες της ελληνικής αγροτικής ταυτότητας.
• Να διασφαλίσει την αναγκαία ενημέρωση των πολιτών και τη διαφάνεια σε όλη τη διατροφική αλυσίδα, στοιχείο απαραίτητο για την κοινωνική αποδοχή και την εμπιστοσύνη.

Η Ελλάδα διαθέτει μοναδικό φυτικό κεφάλαιο ιδιαίτερης βιοποικιλότητας, υψηλής ποιότητας και διεθνούς αναγνώρισης. Θεωρούμε καθήκον μας να υπερασπιστούμε την προστασία της δημόσιας υγείας, του περιβάλλοντος, της γεωργικής παραγωγής και του καταναλωτή, διασφαλίζοντας ότι οποιαδήποτε τεχνολογική πρόοδος θα εφαρμοστεί με όρους επιστημονικά τεκμηριωμένους και κοινωνικά υπεύθυνους.

Με δεδομένη την κρισιμότητα των εξελίξεων και τον άμεσο χαρακτήρα των αποφάσεων:

• ζητούμε την καταψήφιση της θέσης αυτής στην προσεχή συνάντηση COREPER,
• αναμένουμε αντίστοιχη τοποθέτηση της Κυβέρνησης και των εκπροσώπων της χώρας στις επερχόμενες ψηφοφορίες στην ΕΕ, και
• θεωρούμε επιβεβλημένη την πραγματοποίηση συνάντησης των εμπλεκόμενων φορέων, με πρωτοβουλία του Υπ.Α.Α.Τ. και τη συμμετοχή του ΓΕΩΤ.Ε.Ε., για αναλυτική συζήτηση επί του θέματος.