Έκθεση της Ελληνικής Πρεσβείας για τους όρους εφαρμογής
Σύμφωνα με αναφορά του Γραφείου ΟΕΥ της Ελληνικής Πρεσβείας στην Μαδρίτη, το Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων της Ισπανίας δημοσίευσε στις 6-11-2026, απόφαση της Γενικής Διεύθυνσης Αγροτικής Παραγωγής και Αγορών, σύμφωνα με την οποία τα ισπανικά ελαιοτριβεία υποχρεούνται να αποσύρουν προσωρινά από την αγορά το 12% της ποσότητας ελαιολάδου που θα παράγουν κατά την ελαιοκομική περίοδο 2026/2027. Το προϊόν που θα αποσυρθεί θα πρέπει να παραμείνει αποθηκευμένο σε ιδιόκτητες ή τρίτες εγκαταστάσεις, των ελαιοτριβείων έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027. Στόχος του μέτρου είναι η αποτροπή στρεβλώσεων στην αγορά και η διασφάλιση της σταθερότητάς της. Η προσωρινή απόσυρση αφορά περίπου 188.000 τόνους ελαιολάδου.
Αναλυτικότερα η απόφαση, η οποία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα του Κράτους/BOE στις 6 τ.μ., εφαρμόζει το άρθρο 5 της υπουργικής απόφασης για τη ρύθμιση της εμπορίας ελαιολάδου κατά την τρέχουσα ελαιοκομική περίοδο (Υπουργική Απόφαση APA/1145/2026 της 29ης Οκτωβρίου). Στόχος της είναι η ρύθμιση της προσφοράς, ώστε να βελτιωθεί και να σταθεροποιηθεί η λειτουργία της αγοράς και του κλάδου. Η συγκεκριμένη απόφαση προβλέπει την ενεργοποίηση του μηχανισμού απόσυρσης προϊόντων σε περίπτωση υπερπαραγωγής, βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 1308/2013 για την Κοινή Οργάνωση των Αγορών (ΚΟΑ). Το μέτρο αποσκοπεί στη διασφάλιση της κερδοφορίας των παραγωγών, καθώς και στην προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών ελαιολάδου. Επιδιώκεται, συνεπώς, η ενίσχυση της σταθερότητας της αγοράς προς όφελος τόσο των παραγωγών όσο και των καταναλωτών.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις παραγωγής που πραγματοποίησαν οι αυτόνομες κοινότητες, η παραγωγή ελαιολάδου για την περίοδο 2026/2027 αναμένεται να ανέλθει σε 1.602.596 τόνους, σημειώνοντας αύξηση 23% σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο. Οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες της περασμένης άνοιξης στις κυριότερες ελαιοπαραγωγικές περιοχές, με ήπιες θερμοκρασίες και άφθονες βροχοπτώσεις, συνέβαλαν στην καλή ανθοφορία και καρπόδεση των ελαιόδεντρων. Η προβλεπόμενη παραγωγή θα μπορούσε να καταστήσει την τρέχουσα περίοδο την τέταρτη μεγαλύτερη στην ιστορία του κλάδου.
Παράλληλα, τα αρχικά αποθέματα της ελαιοκομικής περιόδου ανήλθαν σε 357.040 τόνους, αυξημένα κατά 23,3% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, σύμφωνα με το Σύστημα Πληροφόρησης για τις Αγορές Ελαιολάδου (SIMO), το οποίο συγκεντρώνει στοιχεία από τους φορείς της αγοράς -τα σχετικά δεδομένα δημοσιεύθηκαν από το Υπουργείο στις 28 Οκτωβρίου-.
Με βάση τα παραπάνω στοιχεία, πληρούνται τα τεχνικά κριτήρια που προβλέπει η υπουργική απόφαση για την ενεργοποίηση του μηχανισμού απόσυρσης, καθώς το άθροισμα της προβλεπόμενης παραγωγής και των αρχικών αποθεμάτων υπερβαίνει το 120% της μέσης παραγωγής ελαιολάδου των έξι προηγούμενων ελαιοκομικών περιόδων.
Κάθε ελαιοτριβείο θα εφαρμόζει την υποχρέωση απόσυρσης του 12% επί της σωρευτικής μηνιαίας παραγωγής του, ανεξαρτήτως κατηγορίας ελαιολάδου. Τα ελαιοτριβεία θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν ελεύθερα την κατηγορία ελαιολάδου που θα αποσύρουν, ενώ η αποθήκευση μπορεί να πραγματοποιείται είτε σε δικές τους εγκαταστάσεις είτε σε εγκαταστάσεις τρίτων.
Η υποχρέωση απόσυρσης, θα αρχίσει να εφαρμόζεται από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της απόφασης. Ως εκ τούτου, θα αφορά την παραγωγή που θα δηλωθεί για τον Νοέμβριο και δεν θα εφαρμόζεται στην παραγωγή του Οκτωβρίου, πρώτου μήνα της ελαιοκομικής περιόδου. Η μηνιαία παραγωγή και τα τελικά αποθέματα κάθε ελαιοτριβείου θα δηλώνονται μέσω των προβλεπόμενων διαδικασιών του SIMO, σύμφωνα με τις διατάξεις του Βασιλικού Διατάγματος 861/2018 της 9ης Ιουλίου, το οποίο διέπει τη λειτουργία του συστήματος. Για την εποπτεία της εφαρμογής του μέτρου θα συσταθεί τεχνική ομάδα παρακολούθησης, η οποία θα εγκρίνει το σχετικό σχέδιο ελέγχου. Ο συντονισμός θα πραγματοποιείται από το Υπουργείο, ενώ η υλοποίηση των ελέγχων θα ανατεθεί της αυτόνομες κοινότητες, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της. Οι υπόχρεοι φορείς θα πρέπει να παρέχουν της αρμόδιες αρχές, εφόσον της ζητηθεί, κάθε απαραίτητη πληροφορία και τεκμηρίωση που αποδεικνύει τη συμμόρφωσή της με τη νομοθεσία, καθώς και να διευκολύνουν τη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων. Η απόφαση δύναται να τροποποιηθεί από της 31 Δεκεμβρίου 2026 και έπειτα, ανάλογα με την εξέλιξη της παραγωγής.
Το Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων διαθέτει επίσης στους ενδιαφερομένους επεξηγηματικό έγγραφο με τη μορφή «Συχνών Ερωτήσεων», προκειμένου να διευκρινιστούν ζητήματα σχετικά με την πρακτική εφαρμογή του μέτρου.
Ο Ι/Υπουργός Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων, κ.Luis Planas, δήλωσε ότι η ενεργοποίηση του μηχανισμού απόσυρσης του 12% της παραγωγής αποτελεί μέτρο ρύθμισης της αγοράς, το οποίο διασφαλίζει δίκαιη αμοιβή για τους ελαιοπαραγωγούς και σταθερότητα για τους καταναλωτές, αποτρέποντας απότομες διακυμάνσεις των τιμών. Όπως τόνισε, πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντικούς στόχους, καθώς το μέτρο εφαρμόζεται για πρώτη φορά.
Ο κ.Υπουργός διευκρίνισε ότι η σχετική απόφαση ανταποκρίνεται σε αίτημα των αγροτικών οργανώσεων Asaja, UPA και COAG, καθώς και της οργάνωσης Αγροδιατροφικών Συνεταιρισμών της Ισπανίας (Cooperativas Agro-alimentarias de España), με βασικό στόχο τη διασφάλιση της κερδοφορίας των παραγωγών. Παράλληλα, επισήμανε τις σημαντικές διαφορές στο κόστος παραγωγής μεταξύ της παραδοσιακής ελαιοκαλλιέργειας, η οποία συνεπάγεται σημαντικά υψηλότερο κόστος, και των υπερεντατικών καλλιεργειών.
Παράλληλα και κατά την επίσκεψή του στον συνεταιρισμό La Unión στη Montilla της Κόρδοβα, ο κ.Planas χαρακτήρισε την απόσυρση του προϊόντος ως μέτρο «έκτακτου και προσωρινού» χαρακτήρα, το οποίο είναι «απόλυτα συμβατό με την ευρωπαϊκή νομοθεσία». Ειδικότερα, το άρθρο 167α του Κανονισμού (ΕΕ) 1308/2013 επιτρέπει στα κράτη μέλη που παράγουν ελαιόλαδο να θεσπίζουν προσωρινά μέτρα ρύθμισης της προσφοράς, σε περιπτώσεις υπερπαραγωγής και υπό την προϋπόθεση ότι οι σχετικές ποσότητες δεν είναι υπερβολικές, με σκοπό τη βελτίωση και τη σταθεροποίηση της λειτουργίας της αγοράς ελαιολάδου και επιτραπέζιας ελιάς.
Με δεδομένα τα ανωτέρω :
- Η ισπανική παραγωγή ελαιολάδου για την περίοδο 2026/2027 αναμένεται να ανέλθει σε 1.602.596 τόνους, σημειώνοντας αύξηση 23% σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο,
- Τα αρχικά αποθέματα της ελαιοκομικής περιόδου ανήλθαν σε 357.040 τόνους, αυξημένα κατά 23,3% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο,
- Τα ελαιοτριβεία θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν ελεύθερα την κατηγορία ελαιολάδου που θα αποσύρουν,
- Η απόφαση δύναται να τροποποιηθεί από της 31 Δεκεμβρίου 2026 και έπειτα, ανάλογα με την εξέλιξη της παραγωγής, σημειώνονται παράλληλα από πλευράς μας τα εξής :
- Με μ.ο. παραγωγής ελαιολάδου στα περίπου 1,4 εκ.τόνους η Ισπανία είναι -και θα παραμείνει- η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα παγκόσμια,
- η κίνηση της ισπανικής Κυβέρνησης για το ανωτέρω έκτακτο μέτρο απόσυρσης, κρίνεται από την πλειοψηφία των εδώ αναλυτών ως επιβεβλημένη με δεδομένο ότι, η τιμές παραγωγού ακολουθούσαν συνεχόμενο καθοδικό σπιράλ,
- εννοείται ότι από την φύση του προϊόντος/ελαιολάδου, η διατήρηση των αποθεμάτων δεν μπορεί να υπερβεί συγκεκριμένο χρονικό όριο, μετά το οποίο το προϊόν θα αλλοιωθεί, άρα το θέμα θα πρέπει να επανεξεταστεί μετά τον Σεπτέμβριο του 2027 που τίθεται ως χρονικό όριο,
- καθώς η Ισπανία αποτελεί και τον κυριότερο εξαγωγέα ελαιολάδου παγκόσμια, οι χαμηλές εδώ τιμές παραγωγού θα είχαν άμεσο και ιδιαίτερα αρνητικό αντίκτυπο και στις εξαγωγές όλων των ελαιοπαραγωγικών χωρών π.χ. Ιταλία, Ελλάδα κλπ.
- όσον αφορά στις ισπανικές εξαγωγές ελαιολάδου (κωδ.1509 και 1510) και σύμφωνα με τα στοιχεία της DataComex, αναφέρεται ότι, κατά το 2025 εξήχθησαν περίπου 1,1 εκ.τόνοι ελαιολάδου , ενώ κατά το Α’ οκτάμηνο του 2026 εξήχθησαν περίπου 761,3 χιλ.τόνοι.
Εξ αυτών τόσο το 2025 όσο και το Α’ οκτάμηνο του 2026, περίπου το 27% κατευθύνεται προς Ιταλία (354 χιλ. τόνοι το 2025 και 228 χιλ.τόνοι το Α΄οκτάμηνο του 2026) και περίπου το 15% κατευθύνεται προς ΗΠΑ (154,3 χιλ. τόνοι το 2025 και 100,3 χιλ.τόνοι το Α΄οκτάμηνο του 2026).
- 6. Προς επίρρωση ανωτέρω σημείων 3 και 4 , αναφέρεται δημοσίευμα των Financial Times της 6ης Νοεμβρίου εκ του οποίου καταγράφονται τα εξής :
‘’…Στην Ιταλία, μία από τις μεγαλύτερες παραγωγούς, ένα κιλό εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου πωλήθηκε κατά μέσο όρο στα 5,18 ευρώ την τελευταία εβδομάδα του Οκτωβρίου, σχεδόν 38% λιγότερο από ό,τι ένα χρόνο πριν, σύμφωνα με τον οργανισμό γεωργικών ερευνών Ismea. Ωστόσο, οι τιμές αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 8% σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.
Ο Tommaso Loiodice, επικεφαλής μιας ιταλικής ένωσης ελαιοκαλλιεργητών που εκπροσωπεί 15.000 παραγωγούς, υποστήριξε την κίνηση της Ισπανίας και προέτρεψε την Ιταλία να ακολουθήσει το παράδειγμά της. «Οι Ισπανοί κάνουν το σωστό», δήλωσε, ζητώντας τη λήψη μέτρων για τη σταθεροποίηση της αγοράς, καθώς οι τιμές του ιταλικού ελαιολάδου έχουν σχεδόν μειωθεί κατά το ήμισυ, από 8,50 έως 9 ευρώ ανά κιλό πέρυσι σε 4,50 έως 5 ευρώ, ενώ το κόστος παραγωγής έχει διπλασιαστεί…Η πτώση των τιμών έχει προκαλέσει ανησυχία στους Ιταλούς αγρότες, περισσότεροι από 2.000 από τους οποίους διαδήλωσαν τον περασμένο μήνα στη νότια πόλη του Μπάρι, προειδοποιώντας ότι η συγκομιδή γινόταν αντιοικονομική και απειλώντας να αφήσουν τις ελιές στα δέντρα χωρίς κρατική στήριξη…’’.
Ο Προϊστάμενος
Παντελής Γιαννούλης
Σύμβουλος ΟΕΥ Α΄
ΠΗΓΗ: ΣΕΔΗΚ
