Καθορισμός της διαπραγματευτικής θέσης του Συμβουλίου για την απλούστευση και τον εξορθολογισμό των απαιτήσεων για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών
Το Συμβούλιο καθόρισε σήμερα τη θέση του σχετικά με το εναπομένον μέρος της δέσμης μέτρων απλούστευσης «Omnibus X». Η δέσμη μέτρων αποσκοπεί στη μείωση του άσκοπου διοικητικού κόστους και φόρτου, διατηρώντας παράλληλα τις πολύ αυστηρές απαιτήσεις της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών, και την προστασία τόσο της υγείας των ανθρώπων και των ζώων όσο και του περιβάλλοντος. Στην πράξη, με την πρόταση επέρχεται απλούστευση των κανόνων και των διαδικασιών που χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα επαχθείς από τα ενδιαφερόμενα μέρη και τις αρχές σε όλο το φάσμα της νομοθεσίας της ΕΕ, από τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα και τα βιοκτόνα έως τις ζωοτροφές, τους επίσημους ελέγχους και την υγεία και καλή μεταχείριση των ζώων.
Η σημερινή διαπραγματευτική εντολή καλύπτει κυρίως τον κανονισμό για τα ανώτατα όρια καταλοίπων, τον κανονισμό για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, καθώς και τον κανονισμό για τα βιοκτόνα, μεταξύ άλλων.
Η εντολή που εγκρίθηκε σήμερα έρχεται να ακολουθήσει την έκδοση, στις 11 Μαΐου 2026, κανονισμού για την παράταση των περιόδων προστασίας των δεδομένων σχετικά με τα βιοκτόνα, και την έγκριση, στις 27 Μαΐου 2026, της διαπραγματευτικής θέσης του Συμβουλίου σχετικά με επικαιροποιημένους κανόνες για την ορθολογική χρήση των γεωργικών φαρμάκων.
Σήμερα, το Συμβούλιο έκανε ένα ακόμη βήμα προόδου ως προς την υλοποίηση της δέσμης μέτρων για την απλούστευση της ασφάλειας των τροφίμων και των ζωοτροφών. Αποτέλεσμα της απλούστευσης θα πρέπει να είναι ένας πιο ανταγωνιστικός και ανθεκτικός ευρωπαϊκός αγροδιατροφικός τομέας με λιγότερη γραφειοκρατία και χωρίς συμβιβασμούς ως προς την ασφάλεια των τροφίμων ή την προστασία του περιβάλλοντος. Η δέσμη αυτή αποτελεί βασικό παραδοτέο στο πλαίσιο του χάρτη πορείας «Μία Ευρώπη, μία αγορά». Η Προεδρία είναι πλήρως προσηλωμένη στην υλοποίηση του φιλόδοξου χρονοδιαγράμματος για την επίτευξη συμφωνίας με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έως το τέλος του έτους.(Thomas Byrne — Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και Άμυνας της Ιρλανδίας).
Οι γεωργοί και οι επιχειρήσεις αγροδιατροφικών προϊόντων στην Ευρώπη χρειάζονται μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και λιγότερες περιττές επιβαρύνσεις, ώστε να μπορούν να επενδύουν, να καινοτομούν και να ανταγωνίζονται στην παγκόσμια αγορά, διατηρώντας παράλληλα τα υψηλά υγειονομικά και περιβαλλοντικά πρότυπα στα οποία βασίζεται η εμπιστοσύνη των πολιτών μας. Η σημερινή συμφωνία στο Συμβούλιο αποτελεί σημαντικό βήμα προς τη μείωση του διοικητικού φόρτου για τους γεωργούς και τον αγροδιατροφικό τομέα σε ολόκληρη την ΕΕ.(Martin Heydon — Υπουργός Γεωργίας, Τροφίμων και Θαλάσσιων Θεμάτων της Ιρλανδίας)
Κυριότερες τροποποιήσεις που εισήγαγε το Συμβούλιο
Η Προεδρία αντιμετώπισε τη δέσμη μέτρων απλούστευσης «Omnibus X» ως ύψιστη προτεραιότητα. Τα κράτη μέλη συμμερίζονται αυτή την αίσθηση του επείγοντος και, για τον λόγο αυτό, διατήρησαν τη γενική κατεύθυνση των προτάσεων της Επιτροπής.
Κανονισμός για τα ανώτατα όρια καταλοίπων (ΑΟΚ)
Το ανώτατο όριο καταλοίπων (ΑΟΚ) είναι το υψηλότερο επίπεδο καταλοίπων φυτοφαρμάκων που είναι νομικά ανεκτό μέσα ή πάνω στα τρόφιμα ή τις ζωοτροφές φυτικής και ζωικής προέλευσης.
Η προτεινόμενη τροποποίηση του κανονισμού για τα ΑΟΚ αφορά κατάλοιπα σε εισαγόμενα τρόφιμα ή ζωοτροφές ορισμένων φυτοφαρμάκων που δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιούνται στην ΕΕ λόγω της ιδιαίτερα επικίνδυνης φύσης τους. Εξαιτίας των εγγενών ιδιοτήτων τους, οι δραστικές ουσίες που περιέχονται στα εν λόγω φυτοφάρμακα θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να προκαλέσουν καρκίνο, να είναι τοξικές για την αναπαραγωγή ή να επηρεάσουν το ενδοκρινικό σύστημα ή ακόμα να έχουν μακροπρόθεσμες δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον. Απώτερος σκοπός είναι να μην επιτρέπονται πλέον οι εισαγωγές προϊόντων που περιέχουν τέτοια κατάλοιπα φυτοφαρμάκων και, ως εκ τούτου, να διατηρηθεί υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος, με παράλληλη προστασία της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ.
Στο πλαίσιο αυτό, η εντολή του Συμβουλίου διατηρεί την αρχή της μείωσης των υφιστάμενων ΑΟΚ σε τεχνικώς μηδενικό επίπεδο για τις ιδιαίτερα επικίνδυνες ουσίες κατόπιν προηγούμενης εκτίμησης επιπτώσεων, όπως προτείνεται από την Επιτροπή. Με το κείμενο της εντολής διευρύνεται επίσης το πεδίο εφαρμογής των καλυπτόμενων ουσιών, όχι μόνο με ουσίες που φέρουν ορισμένες ιδιαίτερα επικίνδυνες ιδιότητες, αλλά και με ουσίες των οποίων οι ειδικές συνθήκες χρήσης οδηγούν σε μη αποδεκτούς κινδύνους για τις μέλισσες ή τα υπόγεια ύδατα.
Όπως προτάθηκε αρχικά από την Επιτροπή, για τα προϊόντα που συμμορφώνονταν με τα προηγούμενα ΑΟΚ (πριν από τη μείωσή τους), η εντολή του Συμβουλίου διατηρεί επίσης τη δυνατότητα θέσπισης μεταβατικών διατάξεων που θα επιτρέπουν στα εν λόγω προϊόντα να συνεχίσουν να διατίθενται στην αγορά για ορισμένο χρονικό διάστημα, ώστε να αποφευχθεί η σπατάλη τροφίμων.
Κανονισμός για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα (ΦΠΠ)
Ο κανονισμός αυτός αφορά τη διάθεση φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην αγορά και καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο εγκρίνονται τα ΦΠΠ στην ΕΕ.
Για την ώθηση της καινοτομίας και της ανάπτυξης βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων αντί των συμβατικών ΦΠΠ για τη γεωργία, η εντολή προβλέπει ότι οι ουσίες βιολογικού ελέγχου θα επωφελούνται από ταχεία διαδικασία, καθώς θα δίνεται προτεραιότητα στην αξιολόγησή τους πριν από την έγκριση. Ταυτόχρονα, οι δραστικές ουσίες χαμηλού κινδύνου και τα ΦΠΠ που τις περιέχουν θα λαμβάνουν απεριόριστες εγκρίσεις και άδειες.
Επιπλέον, για άλλες ουσίες και ΦΠΠ που τις περιέχουν, οι περίοδοι έγκρισης θα παραταθούν σε 15 έτη για την πρώτη έγκριση και σε 25 έτη για τις επόμενες εγκρίσεις, με ορισμένες εξαιρέσεις.
Η διάρκεια της προστασίας των εκθέσεων δοκιμών και μελετών για ΦΠΠ θα παραταθεί από 10 σε 13 έτη για την πρώτη έγκριση κοινών ΦΠΠ και από 13 σε 15 έτη για ΦΠΠ χαμηλού κινδύνου. Οι εν λόγω εκθέσεις δοκιμών και μελετών θα αναφορτωθούν σε νέα ενωσιακή βάση δεδομένων.
Για να αντισταθμιστούν οι μεγαλύτερες περίοδοι έγκρισης, το κείμενο εισάγει ισχυρότερες εγγυήσεις, ιδίως μέσω της περιοδικής επανεξέτασης της επιστημονικής βιβλιογραφίας και των διαθέσιμων δεδομένων παρακολούθησης από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων και μιας πιο προσεκτικής μεταχείρισης των ουσιών που ταξινομούνται ως «καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες ή τοξικές για την αναπαραγωγή, κατηγορίας 2».
Κανονισμός για τα βιοκτόνα
Τα βιοκτόνα χρησιμοποιούνται για την προστασία των ανθρώπων, των ζώων, των υλικών ή των αντικειμένων από επιβλαβείς οργανισμούς, όπως παράσιτα ή βακτήρια, χάρη στις δραστικές τους ουσίες.
Η εντολή του Συμβουλίου διατηρεί την ισχύουσα επί του παρόντος αρχή των εγκρίσεων για δραστικές ουσίες με ημερομηνία λήξης, αν και με παρατεταμένη περίοδο έγκρισης, δηλαδή 15 έτη για τις πρώτες εγκρίσεις και 25 έτη για τις επόμενες ανανεώσεις. Αυτό θεωρείται κατάλληλο και επαρκές για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών καθυστερήσεων στο πρόγραμμα επανεξέτασης των δραστικών ουσιών.
Κανονισμός για τις πρόσθετες ύλες ζωοτροφών
Με την πρόταση της Επιτροπής εισάγονται διάφορα στοχευμένα μέτρα απλούστευσης για τις πρόσθετες ύλες ζωοτροφών. Σε αυτά περιλαμβάνονται η κατάργηση της απαίτησης συστηματικής ανανέωσης για τις περισσότερες εγκεκριμένες πρόσθετες ύλες, ο εξορθολογισμός των διαδικασιών για τροποποιήσεις υφιστάμενων αδειών και η δυνατότητα ψηφιακής επισήμανσης για ορισμένες πληροφορίες.
Κανονισμός για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές
Η εντολή του Συμβουλίου βασίζεται στην πρόθεση της Επιτροπής να διευκρινίσει ότι τα προϊόντα ζύμωσης που παράγονται με χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών (ΓΤΜ) δεν είναι τρόφιμα ή ζωοτροφές «που παράγονται από ΓΤΟ», εισάγοντας παράλληλα τροποποιήσεις που αποσκοπούν στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας ανθρώπων και ζώων, καθώς και του περιβάλλοντος.
Μεταξύ των μέτρων αυτών συγκαταλέγεται η ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής σχετικά με τις ορθές παρασκευαστικές πρακτικές με στόχο την ελαχιστοποίηση της παρουσίας υπολειμματικού υλικού ΓΤΜ στα σχετικά τρόφιμα ή ζωοτροφές.
Επόμενα βήματα
Η Προεδρία του Συμβουλίου θα αρχίσει διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μόλις αυτό καθορίσει τη θέση του, με σκοπό την ταχεία επίτευξη προσωρινής συμφωνίας επί της συνολικής δέσμης «Omnibus X» έως το τέλος του 2026.
Γενικές πληροφορίες
Τον Οκτώβριο του 2024 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη να προωθήσουν κατά προτεραιότητα τις εργασίες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που προσδιορίζονται στην έκθεση του Enrico Letta («Πολύ περισσότερο από μια απλή αγορά») και σε εκείνη του Mario Draghi («Το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας»). Από τον Φεβρουάριο του 2025 η Επιτροπή έχει υποβάλει δώδεκα δέσμες μέτρων «Omnibus» με στόχο την απλούστευση της ισχύουσας νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένης μιας δέκατης δέσμης «Omnibus» για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών τον Δεκέμβριο του 2025.
Ο χάρτης πορείας «Μία Ευρώπη, μία αγορά» που υπεγράφη από τους Προέδρους και τις Προέδρους του Συμβουλίου της ΕΕ, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής στις 24 Απριλίου περιλαμβάνει τον στόχο της ολοκλήρωσης των εργασιών για τις περισσότερες δέσμες μέτρων απλούστευσης έως το τέλος του 2026.
