του Δημήτρη Κουλουκτσή*
Τα σημερινά έντονα προβλήματα που οδηγούν σε αφανισμό μεγάλου αριθμού προβατοτροφικών μονάδων, μήπως οφείλονται στην ασυδοσία των ζωεμπόρων στην εισαγωγή και διακίνηση των ζώων χωρίς κανέναν έλεγχο;
Στις εξαγγελίες του ,στα πλαίσια της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αναφέρθηκε σε ένα σύγχρονο μοντέλο της κτηνοτροφίας με οργανωμένες και αδειοδοτημένες μεγάλες κτηνοτροφικές επιχειρήσεις κλίμακας, οι οποίες θα σέβονται όλα τα πρωτόκολλα, με αυστηρά μέτρα βιοασφάλειαςγια την προστασία των ζώων από μελλοντικές ασθένειες. Από την αρχή του αιώνα που διανύουμε,ίσως και νωρίτερα, όλες οι κτηνοτροφοκέ μονάδες που ιδρύονται είναι σύγχρονες και αδειοδοτημένες.
Μετά την Υγειονομική διάταξη Υ1β/2000/1995 ακολούθησε πληθώρα νομοθετικών διατάξεων ,Υπουργικών και Διυπουργικών Αποφάσεων, διευκρινιστικών εγκυκλίων, που αναφέρονται στην ίδρυση και λειτουργία των κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων( Νόμος 4056/2012 κλπ).Κριτήρια της αδειοδότησης είναι η προστασία του περιβάλλοντος της δημόσιας υγείας και των εργαζομένων σε αυτές, οι πολεοδομικές και άλλες διατάξεις, η λειτουργικότητα των εγκαταστάσεων , αλλά πρωτίστως η εφαρμογή των κανόνων καλής και υγιεινής διαβίωσης των ζώων. Επιζωοτίες εμφανίζονταν και παλιότερα , αλλά σε περιορισμένη έκταση και ένταση. Η αντιμετώπισή τους ήταν γρήγορη και αποτελεσματική.Τα σημερινά έντονα προλήματα που οδηγούν σε αφανισμό μεγάλου αριθμού προβατοτροφικών μονάδων, μήπως οφείλονται στην ασυδοσία των ζωεμπόρων στην εισαγωγή και διακίνηση των ζώων χωρίς κανέναν έλεγχο;
Όσον αφορά τη δημιουργία μεγάλων κτηνοτροφικών επιχειρήσεων στην αιγοπροβατοτροφία ,που θα εφαρμόζουν το εντατικό σταβλισμένο σύστημα εκτροφής, με την εισαγωγή ξενικών φυλών προβάτων ,όπως συμβαίνει τα τελευταία χρόνια, αυτό αντίκειται στις προδιαγραφές παρασκευής των τυριών με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης( ΠΟΠ). Είναι αδιαμφισβήτητο οτι την Ελληνική αιγοπροβατοτροφία τη στηρίζουν τα παραδοσιακά τυριά και ιδιαίτερα εκείνα με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης. Για την ηπειρωτική Ελλάδα και τον πρώην Νομό Λέσβου ,στυλοβάτης της αιγοπροβατοτροφίας είναι το τυρί Φέτα. Βασική προϋπόθεση για την παρασκευή της Φέτας, όπως αναφέρεται στην Υπουργική Απόφαση 313025/94 είναι το προς τυροκόμηση γάλα να προέρχεται από φυλές προβάτων και αιγών παραδοσιακά εκτρεφόμενες και προσαρμοσμένες στην περιοχή παρασκευής της, η δε διατροφή τους να βασίζεται στη χλωρίδα της περιοχής αυτής. Στον Κανονισμό(ΕΚ) αριθ. 1829/2002 με τον οποίο επανακαταχωρίστηκε η ονομασία ΦΕΤΑ στο μητρώο των Προστατευόμενων Ονομασιών Προέλευσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης,,ύστερα από τη διαγραφή της με τον (ΕΚ) αριθ. 1070/99 της Επιτροπής, σαν αιτιολογικό για την επανακαταχώρισή της στο μητρώο μεταξύ των άλλων αναφέρεται η διαπίστωση: Η εκτατική βοσκή και διαχείριση , οι οποίες αποτελούντους ακρογωνιαίους λίθους της εκτροφής προβατίνων και αιγών που χρησιμοποιούνται ,για την προμήθεια της πρώτης ύλης του τυριού ΦΕΤΑ, αποτελούν καρπό μιας πατρογονικής παράδοσης που επιτρέπει την προσαρμογή στις κλιματικές μεταβολές και στις συνέπειες στη διαθέσιμη βλάστηση.
Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη αυτόχθονων φυλών αιγοπροβάτων μικρού μεγέθους ,πολύ λιτοδίαιτων και ανθεκτικών , που μπορούν να επιζήσουν σε ένα ελάχιστα γενναιόδωρο από ποσοτικής απόψεως περιβάλλον,το οποίο ωστόσο είναι προικισμένο με μία άκρως διαφοροποιημένη χλωρίδα που χαρίζει στο τελικό προϊόν ιδιαίτερο άρωμα και γεύση. Γίνεται αντιληπτό από τα παραπάνω ότι το αιγοπρόβειο γάλα που χρησιμοποιείται για την παρασκευή του τυριού ΦΕΤΑ , αλλά και την παρασκευή της πλειοψηφίας των άλλων τυριών ΠΟΠ, πρέπει να προέρχεται από ντόπιες φυλές προβάτων ή τα παράγωγα διασταυρώσεων αυτών, που εκτρέφονται με το εκτατικό – ημιεντατικό σύστημα εκτροφής καιτην ποιμνιακή μορφή εκμετάλλευσης , τη στατική ή την μετακινούμενη. Η ποιμνιακή μορφή εκμετάλλευσης συνίσταται στη διατήρηση του ποιμνίου σε μόνιμες ή πρόχειρες σταβλικές εγκαταστάσεις, μικρού κόστους , που ικανοποιούν τις συνθήκες καλής και υγιεινής διαβίωσης των ζώων, η δε διατροφή των αιγοπροβάτων στηρίζεται σε έτοιμες χορηγούμενες ζωοτροφές την περίοδο με δυσμενείς καιρικές συνθήκες του Χειμώνα και σε μονοετείς τεχνητούς λειμώνες – τα γρασίδια-, και κατά το υπόλοιπο χρονικό διάστημα στη βόσκηση στους κοινόχρηστους ή ιδιωτικούς βοσκοτόπους. Το εντατικό σύστημα εκτροφής των αιγοπροβάτων , της σταβλισμένης μορφής εκμετάλλευσης , μπορεί να αναπτυχτεί στις πεδινές περιοχές της χώρας με τη διατροφή των ζώων να στηρίζεται σε ιδιοπαραγόμενες ζωοτροφές.
Το γάλα των μοναδων αυτών απαγορεύεται να χρησιμοποιείται για την παρασκευή τυριών ΠΟΠ, αλλά να χρησιμοποιείται για την παρασκευή άλλων τυριών και γαλακτοκομικών προϊόντων. Στις εξαγγελίες του Υπουργού αντέδρασαν συνδικαλιστές των κτηνοτρόφων με υπεύθυνες τοποθετήσεις. Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας (ΣΕΚ) και μέλος της Διοίκησης στην Διεπαγγελματική Οργάνωση Φέτας (ΕΔΟΦ), Δημήτρης Μοσχος μεταξύ των άλλων τονίζει :”… Στην ουσία πάμε σε ένα μοντέλο εντατικής κτηνοτροφίας που στρέφεται κατά του ΠΟΠ της Φετας. …Η λογική του ΥΠΑΑΤ είναι οτι θα πρέπει να σταματήσει η ελεύθερη βόσκηση των ζώων. Αυτό όμως ακυρώνει το ΠΟΠ. Βέβαια αυτό συμφέρει τη μεταποίηση γιατί η συγκέντρωση των ζώων σε μεγάλες εκτροφές ,θα έχει σαν αποτέλεσμα τη μείωση του κόστους συλλογής του γάλακτος. ….”.
Ο Νίκος Δημόπουλος , Πρόεδρος του Συλλόγου κτηνοτρόφων Καβάλας στον σχολιασμό του αναφέρει: ” ….Στην Ελλάδα για να έχουμε βιώσιμη κτηνοτροφία ,θα πρέπει να κάνουν βόσκηση τα ζώα. Μόνο με ενσίρωμα να ταΐζεις τα ζώα σου, θα έχεις μεγάλο κόστος. Επίσης μιλάνε για δημιουρΆγία μεγαλων μονάδων ,αλλά είδαμε και αυτές να έχουν πρόβλημα με την ευλογιά κσι να θανατώνονται τα ζώα τους…….Αλλά και για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος στην ύπαιθρο ,είναι καλύτερα να έχεις δέκα οικογένειες κτηνοτρόφων με 500 ζώα,παρά μία με 5000…….” Άλλοι κτηνοτρόφοι παρατηρούν πως δεν είναι δυνατόν να γίνουν όλοι τους επιχειρηματίες.
Ο σημερινός Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έχει διαφορετική άποψη για την ανασύσταση της κτηνοτροφικών μονάδων που ζημιώθηκαν από τις επιζωοτίες , από αυτή που είχε ο προκάτοχός του κ. Αυγενάκης για την ανασύσταση αυτών που καταστράφηκαν από τις πλημμύρες στη Θεσσαλία ,που κατά τη γνώμη μου ήταν προς τη σωστή κατεύθυνση.
*Ο Δημήτρης Κουλουκτσής είναι γεωπόνος ζωοτέχνης συνταξιούχος από ΔΑΟ Λάρισας
